លំហសិក្សាធិការកម្ពុជា
V1.0
បញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឬ AI អាចជួយនិស្សិតពន្យល់មេរៀន ស្វែងរកគំនិត បង្កើតលំហាត់ ផ្ដល់មតិយោបល់ និងគាំទ្រការស្រាវជ្រាវ។ ប៉ុន្តែការចម្លងចម្លើយពី AI ការប្រើ AI ជំនួសការគិត ឬការលាក់បាំងការប្រើប្រាស់ អាចប៉ះពាល់ដល់សុចរិតភាពសិក្សា និងសមត្ថភាពពិតរបស់និស្សិត។ ការប្រើ AI ប្រកបដោយក្រមសីលធម៌ តម្រូវឱ្យនិស្សិតផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាន ការពារទិន្នន័យ គោរពកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ប្រកាសការប្រើប្រាស់ដោយតម្លាភាព និងទទួលខុសត្រូវលើស្នាដៃចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។
បញ្ញាសិប្បនិម្មិតបានក្លាយជាឧបករណ៍ដែលនិស្សិតអាចប្រើបានស្ទើរតែគ្រប់ពេល និងគ្រប់ទីកន្លែង។ និស្សិតអាចស្នើឱ្យ AI ពន្យល់មេរៀន សង្ខេបគំនិត បង្កើតសំណួរ បកប្រែភាសា ពិនិត្យកូដ ឬផ្ដល់មតិយោបល់លើសេចក្ដីព្រាង។
អត្ថប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់មួយរបស់ AI គឺវាអាចឆ្លើយតបតាមតម្រូវការរបស់អ្នកសិក្សាម្នាក់ៗ។ និស្សិតដែលមិនយល់ការពន្យល់លើកដំបូង អាចស្នើឱ្យ AI ពន្យល់តាមវិធីផ្សេង ដោយប្រើភាសាសាមញ្ញ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែង តារាង ការប្រៀបធៀប ឬលំហាត់អនុវត្ត។
ប៉ុន្តែភាពងាយស្រួលនេះក៏អាចក្លាយជាហានិភ័យដែរ។ ប្រសិនបើនិស្សិតប្រើ AI ដើម្បីស្វែងរកចម្លើយរួចចម្លងមកដាក់ជាស្នាដៃរបស់ខ្លួន និស្សិតអាចទទួលបានពិន្ទុ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានចំណេះដឹង និងជំនាញពិតប្រាកដឡើយ។

ដូច្នេះ សំណួរសំខាន់មិនមែនថា «តើនិស្សិតគួរប្រើ AI ឬអត់?» នោះទេ ប៉ុន្តែគឺ «តើនិស្សិតត្រូវប្រើ AI យ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីពង្រឹងការរៀន ដោយមិនបាត់បង់ការគិត សុចរិតភាព និងទំនួលខុសត្រូវ?»។
និស្សិតអាចប្រើ AI ជាជំនួយការពន្យល់មេរៀន ប៉ុន្តែមិនត្រូវចាត់ទុក AI ជាគ្រូដែលតែងតែផ្ដល់ចម្លើយត្រឹមត្រូវឡើយ។
នៅពេលជួបមេរៀនពិបាក និស្សិតអាចស្នើឱ្យ AI៖
ឧទាហរណ៍ ជំនួសឱ្យការសួរថា «Machine Learning ជាអ្វី?» និស្សិតអាចសួរឱ្យច្បាស់ថា៖
សូមពន្យល់ Machine Learning សម្រាប់និស្សិតឆ្នាំទី១ ដែលចេះ Python មូលដ្ឋាន។ សូមប្រើឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងមួយ ប្រៀបធៀបវាជាមួយការសរសេរកម្មវិធីតាមក្បួន និងផ្ដល់សំណួរត្រួតពិនិត្យការយល់ដឹងចំនួនបី។
សេចក្ដីណែនាំដែលមានបរិបទច្បាស់ អាចធ្វើឱ្យ AI ផ្ដល់ចម្លើយសមស្របជាងសំណួរខ្លី និងទូលំទូលាយ។
ការរៀនពិតប្រាកដកើតឡើងនៅពេលនិស្សិតព្យាយាមគិត អនុវត្ត ធ្វើខុស កែតម្រូវ និងស្វែងយល់ពីមូលហេតុ។ ប្រសិនបើ AI ផ្ដល់ចម្លើយទាំងអស់តាំងពីដំបូង និស្សិតនឹងបាត់បង់ឱកាសអភិវឌ្ឍដំណើរការគិតរបស់ខ្លួន។
វិធីប្រើដែលមានប្រសិទ្ធភាពគឺ៖
និស្សិតអាចប្រើសេចក្ដីណែនាំដូចខាងក្រោម៖
ខ្ញុំកំពុងដោះស្រាយលំហាត់នេះ។ សូមកុំផ្ដល់ចម្លើយចុងក្រោយ។ សូមផ្ដល់តែគន្លឹះមួយជំហានម្ដងៗ ហើយសួរខ្ញុំឱ្យពន្យល់មូលហេតុ មុនបន្តទៅជំហានបន្ទាប់។
វិធីនេះធ្វើឱ្យ AI ក្លាយជាជំនួយការបណ្ដុះការគិត មិនមែនជាម៉ាស៊ីនផ្ដល់ចម្លើយ។

AI អាចជួយនិស្សិតចាប់ផ្ដើមការស្រាវជ្រាវបានលឿន ដូចជា៖
ទោះជាយ៉ាងណា AI មិនគួរត្រូវបានប្រើជាប្រភពយោងវិទ្យាសាស្ត្រដោយខ្លួនវាទេ។ AI អាចបង្កើតឈ្មោះសៀវភៅ អត្ថបទ ឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ លេខទំព័រ ឬតំណភ្ជាប់ដែលគ្មានពិត។
និស្សិតត្រូវតាមរកប្រភពដើម និងពិនិត្យ៖
គោលការណ៍សំខាន់គឺ៖ «ប្រើ AI ដើម្បីរកទិសដៅស្រាវជ្រាវ ប៉ុន្តែប្រើប្រភពដើមដើម្បីបញ្ជាក់ចំណេះដឹង»។
AI អាចផ្ដល់មតិយោបល់ដំបូងលើអត្ថបទ របាយការណ៍ កូដកម្មវិធី ផែនការគម្រោង និងបទបង្ហាញ។ ប៉ុន្តែនិស្សិតគួរសរសេរសេចក្ដីព្រាងដំបូងដោយខ្លួនឯងសិន។
បន្ទាប់មក អាចស្នើឱ្យ AI ពិនិត្យ៖
សេចក្ដីណែនាំគំរូ៖
សូមពិនិត្យសេចក្ដីព្រាងរបស់ខ្ញុំ និងផ្ដល់មតិយោបល់ជាចំណុចៗលើភាពច្បាស់លាស់ តក្កវិជ្ជា រចនាសម្ព័ន្ធ និងភស្តុតាង។ កុំសរសេរអត្ថបទថ្មីជំនួសខ្ញុំ។ សូមបង្ហាញតែចំណុចដែលខ្ញុំគួរកែលម្អ និងមូលហេតុ។
វិធីនេះជួយឱ្យនិស្សិតនៅតែជាម្ចាស់ស្នាដៃ និងជាអ្នកកែសម្រួលដោយខ្លួនឯង។
ការអនុញ្ញាតឱ្យប្រើ AI អាចខុសគ្នាតាមសាកលវិទ្យាល័យ មុខវិជ្ជា គ្រូបង្រៀន និងប្រភេទកិច្ចការ។ និស្សិតត្រូវអានគោលការណ៍មុនប្រើប្រាស់។
ជាទូទៅ ការប្រើប្រាស់ខាងក្រោមអាចទទួលយកបាន ប្រសិនបើគ្រូមិនបានហាមឃាត់៖
ការប្រើប្រាស់ទាំងនេះនៅតែត្រូវការការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការប្រកាស ប្រសិនបើគ្រូ ឬស្ថាប័នតម្រូវ។
ការប្រើ AI ក្លាយជាការក្លែងបន្លំ នៅពេលនិស្សិតយកលទ្ធផលរបស់ AI មកបង្ហាញថាជាចំណេះដឹង ការគិត ឬស្នាដៃផ្ទាល់ខ្លួន។
សកម្មភាពដែលគួរជៀសវាងរួមមាន៖
ការទទួលបានពិន្ទុតាមរយៈវិធីទាំងនេះ មិនបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពពិតរបស់និស្សិតឡើយ ហើយអាចនាំទៅរកវិធានការវិន័យតាមគោលការណ៍ស្ថាប័ន។
AI អាចផ្ដល់ចម្លើយដោយប្រើភាសាដែលមើលទៅប្រាកដប្រជា ទោះបីខ្លឹមសារនោះមិនត្រឹមត្រូវក៏ដោយ។ បញ្ហានេះអាចហៅថា «ការបង្កើតព័ត៌មានប្រឌិតរបស់ AI»។
មុនយកចម្លើយទៅប្រើ និស្សិតត្រូវ៖
និស្សិតមិនគួរដាក់ឯកសារយោងដែលខ្លួនមិនបានអាន និងមិនបានបញ្ជាក់ថាមានពិតឡើយ។
ការប្រើ AI មិនលុបចោលកាតព្វកិច្ចគោរពសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធឡើយ។ ប្រសិនបើ AI សង្ខេប ឬកែសម្រួលខ្លឹមសារដែលយកមកពីសៀវភៅ អត្ថបទ ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃ និស្សិតនៅតែត្រូវយោងទៅកាន់ប្រភពដើម។
និស្សិតត្រូវ៖
AI អាចជួយរៀបចំទម្រង់ឯកសារយោង ប៉ុន្តែនិស្សិតត្រូវពិនិត្យព័ត៌មានក្នុងឯកសារយោងនីមួយៗដោយខ្លួនឯង។
នៅពេលប្រើ AI និស្សិតអាចកំពុងបញ្ជូនព័ត៌មានទៅកាន់ប្រព័ន្ធខាងក្រៅ។ ដូច្នេះ មិនត្រូវបញ្ចូលព័ត៌មានដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ខ្លួនឯង អ្នកដទៃ ឬស្ថាប័នឡើយ។
ព័ត៌មានដែលមិនគួរបញ្ចូលរួមមាន៖
ប្រសិនបើត្រូវប្រើទិន្នន័យជាមួយ AI និស្សិតគួរលុបឈ្មោះ លេខសម្គាល់ និងព័ត៌មានដែលអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណបុគ្គលជាមុន។

ការប្រកាសការប្រើ AI មិនមែនជាការទទួលស្គាល់ថា និស្សិតមិនមានសមត្ថភាពនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ វិជ្ជាជីវៈ និងការទទួលខុសត្រូវ។
ការប្រកាសគួរបញ្ជាក់៖
ក្នុងការរៀបចំកិច្ចការនេះ ខ្ញុំបានប្រើឧបករណ៍ AI ដើម្បីជួយបង្កើតពាក្យគន្លឹះសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ និងផ្ដល់មតិយោបល់លើរចនាសម្ព័ន្ធសេចក្ដីព្រាង។ ខ្ញុំបានសរសេរខ្លឹមសារចុងក្រោយដោយខ្លួនឯង ផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានជាមួយប្រភពដើម និងទទួលខុសត្រូវចំពោះភាពត្រឹមត្រូវនៃស្នាដៃទាំងមូល។
ទម្រង់ប្រកាសអាចខុសគ្នាតាមគោលការណ៍របស់សាកលវិទ្យាល័យ ឬគ្រូបង្រៀន។
ប្រសិនបើនិស្សិតប្រើ AI គ្រប់ពេល សូម្បីតែកិច្ចការដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន និស្សិតអាចបាត់បង់សមត្ថភាពសំខាន់ៗដូចជា៖
និស្សិតគួរកំណត់កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើដោយខ្លួនឯង និងកិច្ចការដែលអាចប្រើ AI ជួយ។ មិនគួរប្រើ AI ដើម្បីជំនួសការអនុវត្តជំនាញដែលខ្លួនកំពុងព្យាយាមរៀនឡើយ។
និស្សិតអាចអនុវត្តតាមដំណើរការសាមញ្ញខាងក្រោម៖
សួរថា តើកិច្ចការនេះអនុញ្ញាតឱ្យប្រើ AI ឬទេ? តើត្រូវប្រកាសដែរឬទេ? តើមានផ្នែកណាដែលមិនអនុញ្ញាត?
បញ្ជាក់ថា ចង់ប្រើ AI ដើម្បីពន្យល់ បង្កើតលំហាត់ ស្វែងរកពាក្យគន្លឹះ ឬផ្ដល់មតិយោបល់។
អាន គិត និងសរសេរសេចក្ដីព្រាងដំបូង មុនស្នើឱ្យ AI ជួយ។
បញ្ជាក់បរិបទ កម្រិតចំណេះដឹង និងប្រភេទជំនួយដែលត្រូវការ។
កុំចម្លងភ្លាមៗ។ សួរថា តើចម្លើយមានតក្កវិជ្ជាឬទេ? តើមានចំណុចណាដែលគួរសង្ស័យ?
ប្រៀបធៀបជាមួយសៀវភៅ ឯកសារផ្លូវការ និងប្រភពវិទ្យាសាស្ត្រ។
សរសេរឡើងវិញដោយផ្អែកលើការយល់ដឹងរបស់ខ្លួន និងបន្ថែមការវិភាគផ្ទាល់ខ្លួន។
កត់ត្រាឧបករណ៍ គោលបំណង និងផ្នែកដែល AI បានជួយ។
អានស្នាដៃទាំងមូលម្ដងទៀត ហើយធានាថាអាចពន្យល់ និងការពារខ្លឹមសារបានដោយខ្លួនឯង។
មុនប្រគល់ស្នាដៃដែលមានការជួយពី AI និស្សិតគួរសួរខ្លួនឯងថា៖
ប្រសិនបើនិស្សិតមិនអាចពន្យល់ស្នាដៃរបស់ខ្លួនបាន នោះមានន័យថា AI បានធ្វើការជំនួសការរៀនច្រើនពេក។
ទីផ្សារការងារមិនត្រឹមតែត្រូវការមនុស្សដែលចេះចុចបញ្ជា AI ប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវការអ្នកដែលអាច៖
និស្សិតដែលឱ្យ AI ធ្វើអ្វីគ្រប់យ៉ាង អាចខ្វះសមត្ថភាពនៅពេលត្រូវធ្វើការជាក់ស្ដែង។ ផ្ទុយទៅវិញ និស្សិតដែលចេះប្រើ AI ដើម្បីពង្រីកសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន នឹងមានឱកាសកាន់តែច្រើនក្នុងការងារអនាគត។
AI អាចជួយធ្វើឱ្យការរៀនកាន់តែងាយស្រួល បត់បែន និងសមស្របតាមតម្រូវការរបស់និស្សិតម្នាក់ៗ។ វាអាចជួយពន្យល់មេរៀន បង្កើតលំហាត់ ផ្ដល់មតិយោបល់ និងគាំទ្រការស្រាវជ្រាវ។
ប៉ុន្តែ AI មិនអាចជំនួសការអាន ការគិត ការអនុវត្ត ការស្រាវជ្រាវ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់និស្សិតបានទេ។ ចំណេះដឹងដែលមានតម្លៃ មិនមែនជាចម្លើយដែលទទួលបានលឿនបំផុតនោះទេ ប៉ុន្តែជាការយល់ដឹងដែលនិស្សិតអាចពន្យល់ អនុវត្ត និងប្រើដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាថ្មី។
និស្សិតគួរចងចាំគោលការណ៍បី៖
AI អាចក្លាយជាដៃគូរៀនដ៏មានតម្លៃ ប្រសិនបើនិស្សិតចេះប្រើវាដោយមានគោលបំណង មានក្រមសីលធម៌ និងរក្សាការគិតដោយខ្លួនឯង។
សូមធ្វើការឆ្លើយសំណួរតាមតំណភ្ជាប់ ឆ្លើយសំណួរ ដើម្បីយល់ដឹងពីសមត្ថភាពរបស់អ្នក។
មិនទាន់មានមតិយោបល់ — ក្លាយជាអ្នកដំបូង!