ក្រមសីលធម៌ឌីជីថល និង AI

សេចក្តីផ្តើម

លំហសិក្សាធិការកម្ពុជា (CAS) បង្កើតឡើងដើម្បីជាកន្លែងសិក្សា ស្រាវជ្រាវ និងផ្លាស់ប្តូរចំណេះដឹងរវាងសាកលវិទ្យាល័យនានានៅកម្ពុជា។ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងឧបករណ៍បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កាន់តែទូលំទូលាយក្នុងការសិក្សា ការបង្រៀន និងការស្រាវជ្រាវ បានផ្តល់ឱកាសថ្មីៗជាច្រើន ប៉ុន្តែក៏នាំមកនូវទំនួលខុសត្រូវថ្មីផងដែរ។ ក្រមសីលធម៌នេះកំណត់នូវគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សមាជិកទាំងអស់នៃវេទិកា — និស្សិត សាស្ត្រាចារ្យ បុគ្គលិកសាកលវិទ្យាល័យ និងអតីតនិស្សិត — ដើម្បីធានាថាការប្រើប្រាស់ឌីជីថល និង AI នៅលើវេទិកានេះជាទៅដោយស្មោះត្រង់ សុវត្ថិភាព និងគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។

១. ភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការប្រើប្រាស់ AI សម្រាប់ការសិក្សា

- បង្ហាញប្រភព៖ ប្រសិនបើលោកអ្នកប្រើឧបករណ៍ AI (ដូចជា ChatGPT, Claude, ឬកម្មវិធីស្រដៀងគ្នា) ដើម្បីជួយសរសេរកិច្ចការ អត្ថបទ ឬការស្រាវជ្រាវ សូមអនុវត្តតាមគោលការណ៍ដែលសាកលវិទ្យាល័យ ឬលោកគ្រូ/អ្នកគ្រូកំណត់ស្តីពីការបញ្ជាក់ប្រភព។
- កុំប្រើ AI ជំនួសការគិតផ្ទាល់ខ្លួន៖ AI គួរជាឧបករណ៍ជំនួយក្នុងការយល់ដឹង មិនមែនជាមធ្យោបាយជំនួសការសិក្សា ការវិភាគ ឬការគិតរិះគិតដោយខ្លួនឯងទេ។
- ត្រួតពិនិត្យភាពត្រឹមត្រូវ៖ ខ្លឹមសារដែលបង្កើតដោយ AI អាចមានកំហុស ព័ត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ ឬលំអៀង — លោកអ្នកទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះខ្លឹមសារដែលដាក់ស្នើ។

២. ការគោរពកម្មសិទ្ធិបញ្ញា

- កុំចម្លងអត្ថបទ រូបភាព ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃ (រួមទាំងខ្លឹមសារបង្កើតដោយ AI ដែលផ្អែកលើស្នាដៃអ្នកដទៃ) ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ឬការបញ្ជាក់ប្រភពត្រឹមត្រូវ។
- ការស្រង់ (Citation) ត្រូវធ្វើឡើងស្របតាមស្តង់ដារសិក្សាដែលមហាវិទ្យាល័យ ឬកម្មវិធីសិក្សាកំណត់។
- ការលួចចម្លងស្នាដៃ (Plagiarism) — មិនថាមកពីមនុស្ស ឬពី AI — ជាការរំលោភលើក្រមសីលធម៌សិក្សា និងអាចមានផលវិបាកតាមបទបញ្ជាសាកលវិទ្យាល័យ។

៣. ការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន

- កុំបញ្ចូលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនរសើប (ដូចជា លេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ពាក្យសម្ងាត់ ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ) ទៅក្នុងឧបករណ៍ AI សាធារណៈ ឬបញ្ចូលទៅក្នុងវេទិកា CAS ដោយមិនចាំបាច់។
- ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការចែករំលែកព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកដទៃ (សិស្ស សហការី) ដោយគ្មានការយល់ព្រម។
- ប្រើពាក្យសម្ងាត់រឹងមាំ និងកុំចែករំលែកគណនីផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោកអ្នកជាមួយអ្នកដទៃ។

៤. ការទំនាក់ទំនងគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក

- មតិយោបល់ សារឯកជន និងខ្លឹមសារទាំងអស់នៅលើវេទិកា CAS គួរតែគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ចៀសវាងពាក្យសម្ដីជេរប្រមាថ ការយាយី ឬការរើសអើង។
- AI មិនគួរប្រើដើម្បីបង្កើតខ្លឹមសារបំភាន់ ព័ត៌មានមិនពិត ឬវិមាតិកាដែលបំពានលើសិទ្ធិអ្នកដទៃ។
- ការរិះគន់ស្ថាបនា (Constructive Feedback) ត្រូវផ្តល់ដោយគោលបំណងជួយអភិវឌ្ឍ មិនមែនបំផ្លាញកិត្តិយសអ្នកដទៃទេ។

៥. ការយល់ដឹងអំពីព័ត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ

- ខ្លឹមសារបង្កើតដោយ AI អាចមានលក្ខណៈ "Hallucination" (បង្កើតព័ត៌មានមិនពិតដោយស្វ័យប្រវត្តិ) — សូមផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានសំខាន់ៗជាមួយប្រភពគួរទុកចិត្ត មុននឹងចែករំលែក ឬដាក់ស្នើជាកិច្ចការ។
- ជួយផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹងអំពីព័ត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ (Misinformation) ដល់សហគមន៍សិក្សា។

៦. ការប្រើប្រាស់ដោយទទួលខុសត្រូវលើវេទិកា CAS ជាក់លាក់

- គណនីមួយសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ — កុំបង្កើតគណនីក្លែងក្លាយ ឬប្រើអត្តសញ្ញាណអ្នកដទៃ។
- ព័ត៌មានចុះឈ្មោះ (សាកលវិទ្យាល័យ ឆ្នាំសិក្សា កូដនិស្សិត) ត្រូវជាការពិត ដើម្បីធានាថាការសហការរវាងគ្រូ-សិស្សត្រឹមត្រូវ។
- របាយការណ៍ ឬការវាយតម្លៃណាមួយដែលបង្កើតដោយប្រព័ន្ធវិភាគរបស់វេទិកា គួរប្រើប្រាស់ដើម្បីគាំទ្រការសម្រេចចិត្ត មិនមែនជំនួសការវិនិច្ឆ័យរបស់មនុស្សទាំងស្រុងទេ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ក្រមសីលធម៌នេះជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទូទៅ មិនមែនជាបញ្ជីលក្ខខណ្ឌពេញលេញនោះទេ។ សមាជិកទាំងអស់នៃវេទិកា CAS ត្រូវអនុវត្តតាមគោលការណ៍ជាក់លាក់បន្ថែមរបស់សាកលវិទ្យាល័យខ្លួន និងច្បាប់ជាធរមាននៅកម្ពុជា។ ការប្រើប្រាស់ឌីជីថល និង AI ដោយសីលធម៌ ជួយធានាថាបច្ចេកវិទ្យានៅតែជាឧបករណ៍ជំរុញការអប់រំ មិនមែនជាឧបសគ្គដល់ការសិក្សាដ៏ស្មោះត្រង់នោះទេ។

ប្រសិនបើលោកអ្នកមានចម្ងល់ ឬចង់រាយការណ៍ពីការរំលោភលើក្រមសីលធម៌នេះ សូមទាក់ទងតាមទំព័រ "ទំនាក់ទំនង" នៃវេទិកា។