លំហសិក្សាធិការកម្ពុជា
V1.0
«ទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី» បង្ហាញថា អំណាច ឱកាស និងភាពមានប្រៀបរបស់មនុស្សតែងប្រែប្រួលទៅតាមពេលវេលា និងកាលៈទេសៈ។ ពេលមានអំណាច មិនគួរក្រអឺតក្រទម ឬគាបសង្កត់អ្នកទន់ខ្សោយ ហើយពេលជួបការលំបាក ក៏មិនគួរអស់សង្ឃឹមដែរ ប៉ុន្តែត្រូវអត់ធ្មត់ បន្តរៀន និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ឱកាសថ្មី។ ទោះស្ថានភាពប្រែប្រួលយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងមិនគួរប្រើឱកាសដើម្បីសងសឹកទេ ប៉ុន្តែគួរប្រើវាដើម្បីកែអយុត្តិធម៌ និងកសាងទំនាក់ទំនងប្រកបដោយមេត្តា យុត្តិធម៌ និងការគោរពគ្នា។
នៅពេលទឹកទន្លេឡើង ទឹកហូរចូលព្រៃលិចដល់គល់ឈើ និងសំបុកស្រមោច។ ត្រីដែលធ្លាប់រស់នៅតែក្នុងទន្លេ អាចហែលចូលទៅកាន់ទីកន្លែងដែលខ្លួនមិនធ្លាប់ទៅដល់ ហើយស៊ីស្រមោចដែលធ្លាក់ចូលក្នុងទឹក។ ប៉ុន្តែនៅពេលរដូវប្រែប្រួល ទឹកចាប់ផ្ដើមស្រក និងរីងហួត ត្រីខ្លះត្រូវជាប់នៅលើដី ឬក្នុងថ្លុកទឹករាក់ៗ។ ស្រមោចដែលធ្លាប់រត់គេចពីត្រី បែរជាអាចចូលទៅជិតត្រីបានវិញ។ កាលៈទេសៈតែមួយអាចផ្ដល់ប្រៀបដល់ត្រី ប៉ុន្តែកាលៈទេសៈមួយទៀតអាចផ្ដល់ប្រៀបដល់ស្រមោច។
ជីវិតមនុស្សក៏ប្រែប្រួលដូចទឹកឡើង និងទឹកហោចដែរ។ អ្នកដែលមានអំណាច ឋានៈ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬឱកាសនៅថ្ងៃនេះ មិនប្រាកដថានឹងរក្សាស្ថានភាពនោះបានជារៀងរហូតឡើយ។ អ្នកដែលកំពុងទន់ខ្សោយ ឬជួបការលំបាក ក៏មិនប្រាកដថាត្រូវរស់នៅក្នុងស្ថានភាពនោះរហូតដែរ។ ពេលវេលា បរិបទ បច្ចេកវិទ្យា សង្គម និងទំនាក់ទំនងអាចផ្លាស់ប្ដូរ ហើយការផ្លាស់ប្ដូរទាំងនេះអាចធ្វើឱ្យអ្នកមានប្រៀបក្លាយជាអ្នកខ្សោយ និងអ្នកដែលធ្លាប់ខ្សោយក្លាយជាអ្នកមានឱកាស។
អំណាចរបស់ត្រីមិនស្ថិតនៅលើខ្លួនត្រីតែមួយមុខទេ ប៉ុន្តែពឹងផ្អែកលើទឹក។ ដូចគ្នានេះដែរ អំណាចរបស់មនុស្សក៏ពឹងផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌជាច្រើន ដូចជា តួនាទី ការគាំទ្រ ច្បាប់ ធនធាន ទំនាក់ទំនង និងទំនុកចិត្តរបស់អ្នកដទៃ។ នៅពេលលក្ខខណ្ឌទាំងនេះផ្លាស់ប្ដូរ អំណាចក៏អាចផ្លាស់ប្ដូរតាមដែរ។ ដូច្នេះ មនុស្សមិនគួរយល់ថា ភាពមានប្រៀបបច្ចុប្បន្នជាកម្មសិទ្ធិអចិន្ត្រៃយ៍របស់ខ្លួនឡើយ។
នៅពេលមានប្រៀប មនុស្សគួរប្រើឱកាសរបស់ខ្លួនដោយមេត្តា យុត្តិធម៌ និងទំនួលខុសត្រូវ។ អ្នកដែលមានអំណាចមិនគួរយកអំណាចទៅបន្ទាបតម្លៃ គាបសង្កត់ ឬបិទឱកាសរបស់អ្នកទន់ខ្សោយឡើយ។ ការឈ្នះអ្នកដទៃដោយសារខ្លួនមានប្រៀបក្នុងកាលៈទេសៈណាមួយ មិនមែនជាសញ្ញានៃភាពខ្លាំងពិតប្រាកដទេ។ ភាពខ្លាំងពិតប្រាកដ គឺការអាចគ្រប់គ្រងអំណាចរបស់ខ្លួន និងប្រើវាដើម្បីការពារ ជួយលើកកម្ពស់ និងបង្កើតឱកាសឱ្យអ្នកដទៃ។
អ្នកដែលកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទឹកហោច ក៏មិនគួរមើលងាយខ្លួនឯង ឬបោះបង់ក្ដីសង្ឃឹមដែរ។ ភាពលំបាកមិនមែនជាអត្តសញ្ញាណរបស់មនុស្ស ហើយបរាជ័យមួយពេលក៏មិនមែនជាសេចក្ដីសម្រេចចុងក្រោយនៃជីវិតដែរ។ ការអត់ធ្មត់តែមួយមុខមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ។ មនុស្សត្រូវបន្តរៀនសូត្រ អភិវឌ្ឍសមត្ថភាព ស្គាល់ការផ្លាស់ប្ដូរ និងត្រៀមខ្លួនចាប់យកឱកាសថ្មី។ អ្នកដែលត្រៀមខ្លួនបានល្អ អាចប្រែក្លាយពេលវេលាលំបាកទៅជាមេរៀនសម្រាប់អនាគត។
នៅក្នុងកន្លែងធ្វើការ បុគ្គលដែលមានតួនាទីខ្ពស់អាចត្រូវការជំនួយពីបុគ្គលិកដែលខ្លួនធ្លាប់មើលរំលង។ នៅក្នុងអាជីវកម្ម ក្រុមហ៊ុនធំអាចបាត់បង់ទីផ្សារទៅឱ្យអាជីវកម្មតូចដែលមានគំនិតថ្មី។ នៅក្នុងសង្គម អ្នកដែលមិនធ្លាប់មានសំឡេងអាចទទួលបានឱកាសបង្ហាញសមត្ថភាពនៅពេលបរិបទផ្លាស់ប្ដូរ។ ហេតុនេះ កុំវាយតម្លៃមនុស្សតាមស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នតែមួយពេល ព្រោះយើងមិនដឹងថា ពេលវេលានឹងនាំពួកគេ និងយើងទៅកាន់ទីតាំងណានៅថ្ងៃខាងមុខឡើយ។
ទោះជាយ៉ាងណា សារ «ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រីវិញ» មិនគួរត្រូវបានប្រើដើម្បីលើកទឹកចិត្តការសងសឹកនោះទេ។ ប្រសិនបើអ្នករងគ្រោះរង់ចាំតែថ្ងៃមានអំណាច ដើម្បីធ្វើបាបអ្នកដែលធ្លាប់ធ្វើបាបខ្លួន នោះសង្គមនឹងបន្តវិលជុំក្នុងវដ្តនៃការគាបសង្កត់។ ត្រីស៊ីស្រមោចនៅពេលទឹកឡើង ហើយស្រមោចស៊ីត្រីនៅពេលទឹកហោច ប៉ុន្តែមនុស្សមានបញ្ញា សីលធម៌ និងសមត្ថភាពជ្រើសរើសផ្លូវផ្សេងពីការសងសឹក។ យើងអាចប្រើការផ្លាស់ប្ដូរនៃអំណាច ដើម្បីកែអយុត្តិធម៌ ដោយមិនបង្កើតអយុត្តិធម៌ថ្មី។
អ្នកដែលធ្លាប់ឈឺចាប់ គួរយល់ពីការឈឺចាប់របស់អ្នកដទៃបានច្បាស់ជាងមុន។ អ្នកដែលធ្លាប់ត្រូវគេមើលងាយ គួរដឹងថា ការគោរពមានតម្លៃប៉ុនណា។ ដូច្នេះ នៅពេលទទួលបានឱកាស និងអំណាច គេគួរក្លាយជាអ្នកដែលផ្ដល់យុត្តិធម៌ មិនមែនក្លាយជាអ្នកប្រព្រឹត្តទង្វើដូចអ្នកដែលធ្លាប់ធ្វើបាបខ្លួននោះទេ។ ការបញ្ចប់វដ្តនៃការសងសឹក ត្រូវការមនុស្សដែលមានប្រាជ្ញាគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជ្រើសរើសមេត្តា ដោយមិនបោះបង់យុត្តិធម៌។
មនុស្សមានផ្នត់គំនិតបើកចំហ តែងយល់ថា ភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួនមិនមែនកើតពីសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនទាំងស្រុងទេ។ វាក៏កើតពីឱកាស បរិស្ថាន ការគាំទ្រ និងការរួមចំណែករបស់អ្នកដទៃផងដែរ។ ការយល់ឃើញបែបនេះធ្វើឱ្យមនុស្សមានភាពរាបសា ចេះដឹងគុណ និងប្រើឱកាសដោយមានទំនួលខុសត្រូវ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកដែលគិតថា ភាពជោគជ័យជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនតែម្នាក់ ងាយមានអំនួត និងភ្លេចថា ទឹកអាចហោចនៅថ្ងៃណាមួយ។
ជីវិតគ្មានអ្នកឈ្នះជារៀងរហូត ហើយក៏គ្មានអ្នកចាញ់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ដែរ។ ពេលទឹកឡើង ចូរចងចាំថ្ងៃទឹកហោច និងកុំធ្វើបាបអ្នកដែលកំពុងខ្សោយ។ ពេលទឹកហោច ចូរកុំអស់សង្ឃឹម តែត្រូវបន្តរៀន ត្រៀមខ្លួន និងរក្សាគុណធម៌។ នៅទីបញ្ចប់ តម្លៃរបស់មនុស្សមិនត្រូវបានវាស់តាមពេលដែលគេមានអំណាចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានវាស់តាមរបៀបដែលគេប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកដទៃ ទាំងនៅពេលខ្លួនមានប្រៀប និងនៅពេលខ្លួនបាត់បង់ប្រៀប។

សុភាសិត «ទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី» បង្ហាញពីច្បាប់នៃការប្រែប្រួលក្នុងធម្មជាតិ និងជីវិតមនុស្ស។ នៅពេលទឹកឡើង ត្រីមានប្រៀប និងអាចស៊ីស្រមោចដែលលិចក្នុងទឹក។ ប៉ុន្តែនៅពេលទឹកហោច ឬរីង ត្រីបាត់បង់ទីពឹង ហើយស្រមោចបែរជាមានឱកាសស៊ីត្រីវិញ។ នេះបញ្ជាក់ថា អំណាច ប្រៀបឈ្នះ ឋានៈ និងភាពជោគជ័យ មិនស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូតឡើយ ប៉ុន្តែអាស្រ័យលើពេលវេលា បរិបទ និងកាលៈទេសៈ។
ទឹកឡើង ហើយក៏អាចស្រកចុះ។ អ្នកដែលមានអំណាចនៅថ្ងៃនេះ អាចបាត់បង់អំណាចនៅថ្ងៃក្រោយ។ អ្នកដែលកំពុងខ្សោយ ក៏អាចក្លាយជាអ្នកមានឱកាសនៅពេលស្ថានភាពផ្លាស់ប្ដូរ។ ដូច្នេះ មនុស្សមិនគួរមានអំនួតនៅពេលខ្លួនមានប្រៀប ហើយក៏មិនគួរអស់សង្ឃឹមនៅពេលខ្លួនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាកដែរ។
ត្រីមានអំណាចនៅពេលមានទឹក ប៉ុន្តែអំណាចនោះថយចុះនៅពេលគ្មានទឹក។ នេះបង្ហាញថា សមត្ថភាព និងអំណាចរបស់មនុស្សក៏ពឹងផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌជាច្រើន ដូចជា ឋានៈ ធនធាន បណ្ដាញទំនាក់ទំនង ច្បាប់ បច្ចេកវិទ្យា និងការគាំទ្រពីអ្នកដទៃ។ អ្នកមានអំណាចគួរយល់ថា អំណាចរបស់ខ្លួនមានដែនកំណត់ និងអាចផ្លាស់ប្ដូរបាន។
សុភាសិតនេះព្រមានអ្នកដែលកំពុងមានអំណាច កុំប្រើប្រៀបរបស់ខ្លួនដើម្បីគាបសង្កត់ ធ្វើបាប ឬបន្ទាបតម្លៃអ្នកទន់ខ្សោយ។ មនុស្សដែលប្រើអំណាចដោយគ្មានយុត្តិធម៌ អាចបង្កើតការឈឺចាប់ និងការស្អប់ ដែលនឹងវិលត្រឡប់មករកខ្លួននៅពេលស្ថានភាពប្រែប្រួល។ អ្នកខ្លាំងពិតប្រាកដ គឺអ្នកដែលអាចការពារអ្នកខ្សោយ និងប្រើអំណាចដើម្បីបង្កើតផលប្រយោជន៍រួម។
ស្រមោចមិនមានប្រៀបនៅពេលទឹកឡើង ប៉ុន្តែស្ថានភាពមិននៅដដែលរហូតទេ។ សារនេះលើកទឹកចិត្តអ្នកដែលកំពុងជួបការលំបាក កុំឱ្យបោះបង់ខ្លួនឯង។ ទោះជាយ៉ាងណា ការអត់ធ្មត់មិនមែនជាការអង្គុយរង់ចាំឱ្យទឹករីងនោះទេ។ មនុស្សត្រូវរៀនសូត្រ អភិវឌ្ឍសមត្ថភាព កែសម្រួលយុទ្ធសាស្ត្រ និងត្រៀមខ្លួនចាប់យកឱកាសនៅពេលស្ថានភាពផ្លាស់ប្ដូរ។
សារនៃសុភាសិតនេះមិនគួរត្រូវយល់ថា ពេលអ្នកដទៃខ្សោយ យើងត្រូវសងសឹក ឬធ្វើបាបគេវិញទេ។ ប្រសិនបើត្រីស៊ីស្រមោច ហើយស្រមោចរង់ចាំស៊ីត្រីវិញ នោះជម្លោះនឹងបន្តឥតឈប់ឈរ។ ផ្នត់គំនិតដែលចាស់ទុំ គឺប្រើការផ្លាស់ប្ដូរនៃអំណាចដើម្បីកែសម្រួលអយុត្តិធម៌ មិនមែនប្ដូរតួនាទីពីអ្នករងគ្រោះទៅជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើគាបសង្កត់ឡើយ។
សុភាសិតនេះអាចអនុវត្តបានក្នុងគ្រួសារ កន្លែងធ្វើការ អាជីវកម្ម នយោបាយ និងទំនាក់ទំនងសង្គម។ អ្នកដឹកនាំអាចបាត់បង់តួនាទី និយោជកអាចត្រូវការជំនាញរបស់បុគ្គលិក ហើយអាជីវកម្មធំអាចត្រូវបានប្រកួតប្រជែងដោយគំនិតថ្មីពីអាជីវកម្មតូច។ ដូច្នេះ មនុស្សគួរប្រព្រឹត្តល្អចំពោះគ្នា មិនមែនដោយសារខ្លាចថ្ងៃសងសឹកទេ ប៉ុន្តែដោយសារការគោរពសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និងយុត្តិធម៌។
«ទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី» រំឭកថា ជីវិត អំណាច និងកាលៈទេសៈតែងផ្លាស់ប្ដូរ។ ពេលមានប្រៀប កុំក្រអឺតក្រទម ឬធ្វើបាបអ្នកទន់ខ្សោយ; ពេលខ្សោយ កុំអស់សង្ឃឹម តែត្រូវបន្តរៀន និងត្រៀមខ្លួន។ ទោះជាស្ថានភាពប្រែប្រួលយ៉ាងណាក៏ដោយ គោលដៅមិនគួរជាការសងសឹកទេ ប៉ុន្តែជាការបង្កើតទំនាក់ទំនងដែលមានមេត្តា យុត្តិធម៌ និងការទទួលខុសត្រូវចំពោះគ្នា។
មិនទាន់មានមតិយោបល់ — ក្លាយជាអ្នកដំបូង!