គោលការណ៍ប្រើ AI ក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ៖ ពីការអនុញ្ញាតទៅការទទួលខុសត្រូវ

ក្របខណ្ឌណែនាំសម្រាប់គ្រូ និស្សិត និងគ្រឹះស្ថាន ក្នុងការប្រើ AI ដោយច្បាស់លាស់ សុវត្ថិភាព យុត្តិធម៌ និងប្រកបដោយក្រមសីលធម៌

ការប្រើបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យត្រូវការគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ ដើម្បីឱ្យគ្រូ និងនិស្សិតដឹងថា កិច្ចការណាអាចប្រើ AI កិច្ចការណាអាចប្រើដោយមានលក្ខខណ្ឌ និងកិច្ចការណាមិនអនុញ្ញាត។ អត្ថបទនេះណែនាំពីគោលការណ៍ស្នូល តួនាទីរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ កម្រិតប្រើ AI ការប្រកាសការប្រើប្រាស់ ការការពារទិន្នន័យ និងនីតិវិធីដោះស្រាយការប្រើ AI ខុសគោលការណ៍ ដើម្បីឱ្យបច្ចេកវិទ្យាជួយពង្រឹងការអប់រំ ដោយមិនបាត់បង់សុចរិតភាពសិក្សា និងការទទួលខុសត្រូវរបស់មនុស្ស។

រូបភាព៖ អ្នកគ្រប់គ្រង គ្រូបង្រៀន និងតំណាងនិស្សិតចូលរួមរៀបចំគោលការណ៍ប្រើ AI។

១. ហេតុអ្វីសាកលវិទ្យាល័យត្រូវមានគោលការណ៍ AI?

AI អាចជួយរៀបចំមេរៀន សង្ខេបឯកសារ បង្កើតសំណួរ កែសម្រួលភាសា វិភាគទិន្នន័យ និងផ្ដល់មតិកែលម្អ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើស្ថាប័នមិនមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ គ្រូ និងនិស្សិតអាចយល់ខុសគ្នាអំពីអ្វីដែលអនុញ្ញាត និងអ្វីដែលចាត់ទុកថាជាការបំពានសុចរិតភាពសិក្សា។

គោលការណ៍ AI មានសារៈសំខាន់ ដើម្បី៖

• កំណត់ដែនប្រើ AI ឱ្យច្បាស់
• ការពារសុចរិតភាពសិក្សា
• ការពារទិន្នន័យនិស្សិត និងឯកសារសម្ងាត់
• ធានាភាពយុត្តិធម៌ក្នុងការបង្រៀន និងវាយតម្លៃ
• កំណត់ការទទួលខុសត្រូវរបស់មនុស្ស
• ផ្ដល់នីតិវិធីស្មើភាពគ្នាសម្រាប់ដោះស្រាយការប្រើខុស
• ជួយគ្រូ និងនិស្សិតប្រើ AI ដោយទំនុកចិត្ត

គោលការណ៍ល្អមិនគួរផ្ដោតតែការហាមឃាត់ទេ។ វាត្រូវជួយអ្នកប្រើឱ្យយល់ថា តើអាចប្រើ AI ដោយរបៀបណា ដើម្បីបង្កើនគុណភាពការរៀន និងរក្សាការទទួលខុសត្រូវ។

២. គោលការណ៍ស្នូល
២.១. ការអប់រំជាគោលដៅ

AI ត្រូវប្រើនៅពេលវាជួយសម្រេចលទ្ធផលសិក្សា។ ការប្រើ AI ដោយគ្រាន់តែចង់សាកល្បងបច្ចេកវិទ្យា មិនមែនជាហេតុផលគ្រប់គ្រាន់ទេ។

២.២. មនុស្សជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយ

AI អាចផ្ដល់យោបល់ ប៉ុន្តែមនុស្សត្រូវពិនិត្យ និងសម្រេចចិត្ត។ គ្រូមិនគួរប្រគល់ការដាក់ពិន្ទុចុងក្រោយ ឬសេចក្ដីសម្រេចវិន័យឱ្យ AI ទាំងស្រុងឡើយ។

២.៣. តម្លាភាព

អ្នកប្រើត្រូវប្រាប់ឱ្យច្បាស់ថា៖

• បានប្រើឧបករណ៍ AI អ្វី
• បានប្រើសម្រាប់កិច្ចការអ្វី
• បានពិនិត្យលទ្ធផលដោយរបៀបណា
• ផ្នែកណាជាការចូលរួមផ្ទាល់របស់ខ្លួន

២.៤. ឯកជនភាព និងសុវត្ថិភាព

មិនត្រូវបញ្ចូលទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ពិន្ទុ ឯកសារសម្ងាត់ ឬទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរសើបទៅក្នុងប្រព័ន្ធ AI ដែលមិនបានអនុម័ត។

២.៥. ភាពយុត្តិធម៌ និងបរិយាបន្ន

ស្ថាប័នត្រូវគិតពីនិស្សិតដែលខ្វះឧបករណ៍ អ៊ីនធឺណិត ឬជំនាញឌីជីថល។ ការតម្រូវឱ្យប្រើ AI មិនគួរធ្វើឱ្យអ្នករៀនមួយចំនួនខាតបង់ឱកាស។

២.៦. ការផ្ទៀងផ្ទាត់

ចម្លើយ AI អាចខុស ប្រឌិតប្រភព ឬមានលំអៀង។ អ្នកប្រើត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានសំខាន់ៗជាមួយប្រភពគួរឱ្យទុកចិត្ត។

២.៧. ការកែលម្អជាបន្ត

គោលការណ៍ AI មិនគួរសរសេរម្ដង ហើយប្រើរហូតនោះទេ។ ស្ថាប័នត្រូវពិនិត្យឡើងវិញតាមការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា ហានិភ័យ និងបទពិសោធន៍ក្នុងការអនុវត្ត។

៣. វិសាលភាពនៃគោលការណ៍

គោលការណ៍គួរគ្របដណ្ដប់លើការប្រើ AI ក្នុង៖

• ការបង្រៀន និងរៀបចំមេរៀន
• ការរៀន និងការធ្វើកិច្ចការ
• ការវាយតម្លៃ និងផ្ដល់មតិកែលម្អ
• ការស្រាវជ្រាវ និងសរសេរអត្ថបទវិទ្យាសាស្ត្រ
• ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យនិស្សិត
• ការងាររដ្ឋបាល និងសេវានិស្សិត
• ការបង្កើតរូបភាព វីដេអូ កូដ និងមាតិកាឌីជីថល
• ការប្រើ Chatbot និងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិ

គោលការណ៍ទូទៅរបស់សាកលវិទ្យាល័យគួរផ្ដល់ក្របខណ្ឌរួម ខណៈគ្រូត្រូវកំណត់លម្អិតបន្ថែមសម្រាប់មុខវិជ្ជា និងកិច្ចការនីមួយៗ។

៤. តួនាទីរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ

៥. កំណត់កម្រិតប្រើ AI សម្រាប់កិច្ចការនីមួយៗ

រូបភាព៖ កម្រិតប្រើ AI បីប្រភេទ—មិនអនុញ្ញាត អនុញ្ញាតដោយមានលក្ខខណ្ឌ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើ។

កម្រិតទី១៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យប្រើ AI — No AI

សមស្របសម្រាប់៖

• ប្រឡងក្នុងថ្នាក់
• ការសរសេរ ឬឆ្លើយដោយផ្ទាល់
• ការវាស់ជំនាញមូលដ្ឋាន
• ការការពារផ្ទាល់មាត់
• កិច្ចការដែលចង់វាស់សមត្ថភាពឯករាជ្យ

ឧទាហរណ៍៖ និស្សិតសរសេរកូដដោះស្រាយបញ្ហាមូលដ្ឋានក្នុងថ្នាក់ដោយមិនប្រើ AI។

កម្រិតទី២៖ អនុញ្ញាតដោយមានលក្ខខណ្ឌ — AI with Rules

និស្សិតអាចប្រើ AI សម្រាប់៖

• ស្វែងរកគំនិតដំបូង
• សួរពន្យល់គោលគំនិត
• កែវេយ្យាករណ៍
• ទទួលមតិកែលម្អលើសេចក្ដីព្រាង
• បង្កើតសំណួរហាត់រៀន

ប៉ុន្តែត្រូវ៖

• គោរពលក្ខខណ្ឌកិច្ចការ
• ផ្ទៀងផ្ទាត់ចម្លើយ
• រក្សា Prompt សំខាន់ៗ
• ប្រកាសការប្រើ AI
• បង្ហាញការចូលរួមផ្ទាល់

ឧទាហរណ៍៖ និស្សិតអាចសុំឱ្យ AI ផ្ដល់មតិលើអត្ថបទ ប៉ុន្តែត្រូវសរសេរ និងកែសម្រួលអត្ថបទដោយខ្លួនឯង។

កម្រិតទី៣៖ លើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើ AI — AI Encouraged

សមស្របនៅពេលសមត្ថភាពប្រើ AI ជាផ្នែកនៃលទ្ធផលសិក្សា៖

• ប្រៀបធៀបចម្លើយពីឧបករណ៍ AI
• រកកំហុសក្នុងចម្លើយ AI
• រចនា និងកែលម្អ Prompt
• បង្កើតផលិតផលគំរូ
• វាយតម្លៃហានិភ័យ និងក្រមសីលធម៌
• រចនាលំហូរការងារមនុស្ស–AI

ឧទាហរណ៍៖ និស្សិតប្រៀបធៀបចម្លើយ AI បី កំណត់កំហុស និងការពារជម្រើសចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។

«AI Encouraged» មិនមានន័យថា អាចទទួលយកចម្លើយ AI ដោយមិនផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ។

៦. គំរូសេចក្ដីណែនាំ AI សម្រាប់កិច្ចការ

គ្រូអាចដាក់សេចក្ដីណែនាំខាងក្រោមនៅលើកិច្ចការនីមួយៗ៖

AI Use Statement

AI Level: AI with Rules
Allowed: Brainstorming, outlining, language feedback and practice questions.
Not Allowed: Generating the complete final submission or inventing references.
Evidence Required: Key prompts, major revisions and an AI use declaration.
Data Rule: Do not upload personal, confidential or unpublished information.
Student Responsibility: Verify all information and be able to explain the submitted work.

ការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ

• កម្រិត AI៖ អនុញ្ញាតដោយមានលក្ខខណ្ឌ
• អាចប្រើសម្រាប់៖ រកគំនិត រៀបចំគ្រោង កែភាសា និងបង្កើតសំណួរហាត់
• មិនអាចប្រើសម្រាប់៖ បង្កើតស្នាដៃចុងក្រោយទាំងមូល ឬប្រឌិតប្រភព
• ភស្តុតាងត្រូវប្រគល់៖ Prompt សំខាន់ កំណត់ត្រាកែ និងសេចក្ដីប្រកាសប្រើ AI
• ទិន្នន័យ៖ មិនត្រូវបញ្ចូលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ឯកសារសម្ងាត់ ឬស្នាដៃមិនទាន់ផ្សាយ
• ការទទួលខុសត្រូវ៖ និស្សិតត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ និងអាចការពារស្នាដៃរបស់ខ្លួន

៧. គំរូសេចក្ដីប្រកាសរបស់និស្សិត

ខ្ញុំបានប្រើឧបករណ៍ AI ឈ្មោះ __________ សម្រាប់ជួយក្នុងការងារ __________។ ខ្ញុំបានប្រើវាសម្រាប់ __________។ ខ្ញុំបានផ្ទៀងផ្ទាត់លទ្ធផលដោយ __________ និងបានកែសម្រួលដោយ __________។ ផ្នែកនៃការវិភាគ ការសម្រេចចិត្ត និងសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន គឺជាការងារដែលខ្ញុំទទួលខុសត្រូវដោយផ្ទាល់។

គោលបំណងនៃសេចក្ដីប្រកាសមិនមែនដើម្បីដាក់ទោសអ្នកប្រើ AI ទេ។ វាជួយបង្កើតតម្លាភាព និងអនុញ្ញាតឱ្យគ្រូវាយតម្លៃការចូលរួមពិតរបស់និស្សិត។

៨. ការពារទិន្នន័យមុនប្រើ AI

មុនបញ្ចូលព័ត៌មានទៅក្នុង AI ត្រូវសួរខ្លួនឯងថា៖

1. តើទិន្នន័យនេះមានឈ្មោះ ឬអត្តសញ្ញាណបុគ្គលឬទេ?
2. តើវាមានពិន្ទុ ព័ត៌មានសុខភាព ឬព័ត៌មានរសើបឬទេ?
3. តើខ្ញុំមានសិទ្ធិបញ្ចូលឯកសារនេះឬទេ?
4. តើវេទិកានេះត្រូវបានស្ថាប័នអនុម័តឬទេ?
5. តើអាចដកព័ត៌មានមិនចាំបាច់ ឬលាក់អត្តសញ្ញាណបានទេ?

ព័ត៌មានដែលមិនគួរបញ្ចូលរួមមាន៖

• បញ្ជីឈ្មោះនិស្សិត
• លេខអត្តសញ្ញាណ
• លេខទូរសព្ទ និងអាសយដ្ឋាន
• ពិន្ទុ និងប្រវត្តិសិក្សា
• ព័ត៌មានសុខភាព
• ពាក្យសម្ងាត់
• ឯកសារផ្ទៃក្នុង
• ទិន្នន័យអ្នកចូលរួមស្រាវជ្រាវ
• អត្ថបទ ឬការរកឃើញមិនទាន់ផ្សាយ
• ព័ត៌មានអតិថិជន ឬដៃគូ

៩. របៀបដោះស្រាយករណីសង្ស័យថាប្រើ AI ខុសគោលការណ៍

ការដោះស្រាយត្រូវមានភាពយុត្តិធម៌ និងមិនផ្អែកលើការសន្មត។

គ្រូគួរ៖

1. ពិនិត្យសេចក្ដីព្រាង និងប្រវត្តិកំណែ
2. ពិនិត្យប្រភព ឯកសារយោង និង Prompt
3. ប្រៀបធៀបស្នាដៃជាមួយការងារមុន
4. សួរនិស្សិតឱ្យពន្យល់ស្នាដៃ
5. ពិនិត្យសមត្ថភាពអនុវត្ត ឬការពារផ្ទាល់មាត់
6. ប្រើភស្តុតាងច្រើនប្រភេទមុនសម្រេច
7. អនុវត្តនីតិវិធី និងសិទ្ធិតវ៉ារបស់ស្ថាប័ន

ឧបករណ៍សម្គាល់អត្ថបទ AI អាចប្រើជាសញ្ញាសម្រាប់ពិនិត្យបន្ថែម ប៉ុន្តែមិនគួរប្រើជាភស្តុតាងតែមួយសម្រាប់ដាក់ទោសនិស្សិតទេ។

១០. លំហូររៀបចំគោលការណ៍ជាជំហានៗ

រូបភាព៖ លំហូរពីការកំណត់គោលបំណង រហូតដល់ការពិនិត្យ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពគោលការណ៍។

ជំហានទី១៖ កំណត់គោលបំណង

សួរថា AI ត្រូវជួយដោះស្រាយបញ្ហាអ្វី និងលទ្ធផលសិក្សាអ្វីដែលចង់សម្រេច។

ជំហានទី២៖ កំណត់កម្រិតប្រើ AI

បែងចែកកិច្ចការជា No AI, AI with Rules និង AI Encouraged។

ជំហានទី៣៖ ការពារទិន្នន័យ

កំណត់ប្រភេទទិន្នន័យដែលអាចប្រើ ឧបករណ៍ដែលអនុម័ត និងវិធីលាក់អត្តសញ្ញាណ។

ជំហានទី៤៖ តម្រូវឱ្យប្រកាសការប្រើប្រាស់

ផ្ដល់គំរូសេចក្ដីប្រកាស និងបញ្ជាក់ភស្តុតាងដែលនិស្សិតត្រូវរក្សាទុក។

ជំហានទី៥៖ រៀបចំនីតិវិធីពិនិត្យករណី

ប្រើភស្តុតាងច្រើនប្រភេទ អនុញ្ញាតឱ្យនិស្សិតពន្យល់ និងផ្ដល់សិទ្ធិតវ៉ា។

ជំហានទី៦៖ ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពគោលការណ៍

ពិនិត្យគោលការណ៍តាមលទ្ធផលអនុវត្ត ឧបករណ៍ថ្មី ហានិភ័យ និងមតិអ្នកប្រើ។

១១. ករណីអនុវត្តជាក់ស្តែង
ករណីទី១៖ ប្រឡងវាស់មូលដ្ឋានគ្រឹះ

កម្រិត៖ No AI
ហេតុផល៖ គ្រូត្រូវវាស់ថា និស្សិតអាចបំពេញជំនាញមូលដ្ឋានដោយខ្លួនឯង។

ករណីទី២៖ របាយការណ៍ស្រាវជ្រាវ

កម្រិត៖ AI with Rules
អនុញ្ញាត៖ រកពាក្យគន្លឹះ រៀបចំគ្រោង និងទទួលមតិលើសេចក្ដីព្រាង
មិនអនុញ្ញាត៖ ប្រឌិតប្រភព ឬបង្កើតរបាយការណ៍ចុងក្រោយទាំងមូល
តម្រូវ៖ ប្រកាសការប្រើ AI និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារយោង

ករណីទី៣៖ គម្រោងច្នៃប្រឌិត AI

កម្រិត៖ AI Encouraged
តម្រូវ៖ ប្រៀបធៀបឧបករណ៍ រកកំហុស ពន្យល់ Prompt និងការពារសេចក្ដីសម្រេចរបស់ក្រុម។

១២. លំហាត់សម្រាប់អ្នកសិក្សា

សូមកំណត់កម្រិតប្រើ AI សម្រាប់ស្ថានការណ៍ខាងក្រោម៖

1. ប្រឡងសរសេរកូដក្នុងថ្នាក់
2. សុំមតិកែលម្អលើសេចក្ដីព្រាង
3. ប្រៀបធៀបចម្លើយ AI និងរកកំហុស
4. បញ្ចូលកិច្ចការនិស្សិតដែលមានឈ្មោះទៅ Chatbot សាធារណៈ
5. បកប្រែមាតិកា និងឱ្យគ្រូពិនិត្យមុនប្រើ
6. ការពារគម្រោងផ្ទាល់មាត់
7. បង្កើត Chatbot គំរូសម្រាប់សេវានិស្សិត
8. ឱ្យ AI សម្រេចពិន្ទុចុងក្រោយដោយគ្មានការពិនិត្យពីគ្រូ

គន្លឹះចម្លើយ

1. No AI
2. AI with Rules
3. AI Encouraged
4. មិនអនុញ្ញាត ព្រោះរំលោភឯកជនភាព
5. AI with Rules
6. No AI
7. AI Encouraged
8. មិនអនុញ្ញាត—ត្រូវមាន Human Oversight

១៣. បញ្ជីត្រួតពិនិត្យសម្រាប់គ្រូ

មុនផ្ដល់កិច្ចការដល់និស្សិត សូមពិនិត្យថា៖

១៤. សាកល្បងការយល់ដឹងខ្លី

សូមឆ្លើយ «ត្រូវ» ឬ «ខុស»៖

1. គោលការណ៍ AI គួរហាមឃាត់ AI ក្នុងគ្រប់កិច្ចការ។
2. គ្រូត្រូវបញ្ជាក់កម្រិតប្រើ AI មុននិស្សិតចាប់ផ្ដើមកិច្ចការ។
3. AI Encouraged មានន័យថាមិនចាំបាច់ផ្ទៀងផ្ទាត់ចម្លើយ។
4. និស្សិតគួរប្រកាសឧបករណ៍ និងគោលបំណងនៃការប្រើ AI។
5. អាចបញ្ចូលពិន្ទុនិស្សិតទៅ Chatbot សាធារណៈបាន ប្រសិនបើវាជួយសន្សំពេល។
6. មនុស្សត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះសេចក្ដីសម្រេចចុងក្រោយ។
7. ពិន្ទុពីឧបករណ៍សម្គាល់ AI អាចប្រើជាភស្តុតាងតែមួយសម្រាប់ដាក់ទោស។
8. គោលការណ៍ AI ត្រូវពិនិត្យ និងកែសម្រួលជាបន្ត។
9. កិច្ចការផ្សេងៗអាចមានកម្រិតប្រើ AI ខុសគ្នា។
10. គោលការណ៍ល្អត្រូវពន្យល់ទាំងអ្វីអាចធ្វើ និងអ្វីមិនអាចធ្វើ។

ចម្លើយ

1. ខុស
2. ត្រូវ
3. ខុស
4. ត្រូវ
5. ខុស
6. ត្រូវ
7. ខុស
8. ត្រូវ
9. ត្រូវ
10. ត្រូវ

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន

គោលការណ៍ AI ដែលមានប្រសិទ្ធភាព មិនមែនជាបញ្ជីហាមឃាត់បច្ចេកវិទ្យានោះទេ។ វាជាក្របខណ្ឌដែលជួយគ្រូ និងនិស្សិតប្រើ AI ដើម្បីពង្រឹងការរៀន ខណៈរក្សាសុចរិតភាព ឯកជនភាព ភាពយុត្តិធម៌ និងការទទួលខុសត្រូវ។

ចូរហ្វឹកហាត់តាមរយៈការឆ្លើយសំណួរ ចុចត្រង់នេះ ដើម្បីសាកល្បងសមត្ថភាព និងការយល់ដឹងរបស់អ្នកពីអត្ថបទមួយនេះ។

គោលការណ៍ត្រូវចាប់ផ្ដើមពីគោលបំណងអប់រំ បញ្ជាក់កម្រិតប្រើ AI ការពារទិន្នន័យ តម្រូវតម្លាភាព និងផ្ដល់នីតិវិធីយុត្តិធម៌។ សារសំខាន់បំផុតគឺ៖

AI អាចជួយផ្ដល់ព័ត៌មាន និងយោបល់ ប៉ុន្តែមនុស្សត្រូវពិនិត្យ សម្រេចចិត្ត និងទទួលខុសត្រូវចំពោះលទ្ធផលចុងក្រោយ។