ពលរដ្ឋ សហគមន៍ និងសង្គម៖ ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងផលប្រយោជន៍រួម

មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិគិតអំពីជីវិត អនាគត ការងារ និងផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែការរស់នៅក្នុងសង្គមមានន័យថា សកម្មភាពរបស់មនុស្សម្នាក់អាចប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃបាន។ ដូច្នេះ ការគិតអំពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនតែមួយមុខ ដោយមិនគិតពីផលប៉ះពាល់លើគ្រួសារ សហគមន៍ ឬសង្គម អាចបង្កើតបញ្ហារយៈពេលវែង។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ការកសាងសង្គមដែលមានភាពរឹងមាំ ត្រូវការមនុស្សដែលចេះសួរខ្លួនឯងថា «អ្វីដែលល្អសម្រាប់ខ្ញុំ តើវាក៏មានភាពយុត្តិធម៌ និងទទួលយកបានសម្រាប់អ្នកដទៃដែរឬទេ?»។

ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនជារឿងអាក្រក់នោះទេ។ មនុស្សត្រូវការការងារ ប្រាក់ចំណូល សុវត្ថិភាព ការអប់រំ និងឱកាសសម្រាប់គ្រួសាររបស់ខ្លួន។ បញ្ហាកើតឡើងនៅពេលយើងស្វែងរកផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ដោយបំពានលើសិទ្ធិ ឱកាស ឬសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដទៃ។ ឧទាហរណ៍ ការទទួលបានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ខ្លួន ប៉ុន្តែបង្កការរំខានដល់សហគមន៍ ឬការស្វែងរកចំណេញដោយមិនគិតពីផលប៉ះពាល់លើបរិស្ថាន និងសង្គម គឺជាការគិតរយៈពេលខ្លី។ មនុស្សដែលមានទំនួលខុសត្រូវ គួររៀនស្វែងរកវិធីដែលអាចបំពេញតម្រូវការរបស់ខ្លួន ដោយមិនបង្កបន្ទុកមិនសមហេតុផលដល់អ្នកដទៃ។

ផលប្រយោជន៍រួម ក៏មិនមានន័យថា មនុស្សម្នាក់ត្រូវលះបង់អ្វីៗទាំងអស់សម្រាប់អ្នកដទៃនោះទេ។ វាមានន័យថា យើងស្គាល់ថា មានរឿងមួយចំនួនដែលគ្រប់គ្នាពឹងផ្អែកលើគ្នា ដូចជា សុវត្ថិភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ បរិស្ថាន ការអប់រំ សុខភាពសាធារណៈ និងទំនុកចិត្តក្នុងសង្គម។ ពេលមនុស្សគ្រប់រូបគិតតែប្រយោជន៍ខ្លួនឯង បញ្ហារួមអាចធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ ប៉ុន្តែពេលមនុស្សចេះសហការ គោរពច្បាប់ និងចែករំលែកទំនួលខុសត្រូវ ប្រយោជន៍រួមអាចត្រឡប់មកជាប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនវិញផងដែរ។ សហគមន៍ស្អាត សុវត្ថិភាព និងមានទំនុកចិត្ត គឺល្អសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។

ដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តបានល្អ គួរពិចារណាទាំងពីរផ្នែក៖ «តើខ្ញុំទទួលបានអ្វី?» និង «តើអ្នកដទៃនឹងរងផលប៉ះពាល់អ្វី?»។ នៅកន្លែងធ្វើការ ការសម្រេចចិត្តគួរគិតទាំងប្រសិទ្ធភាព និងយុត្តិធម៌។ នៅក្នុងសហគមន៍ គួរគិតទាំងសិទ្ធិបុគ្គល និងសណ្តាប់ធ្នាប់រួម។ ក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន គួរគិតទាំងតម្រូវការបច្ចុប្បន្ន និងផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែង។ ការគិតបែបនេះជួយឱ្យយើងមិនធ្លាក់ទៅក្នុងជម្រើសពីរចុង—មួយគឺគិតតែពីខ្លួនឯង និងមួយទៀតគឺបោះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនទាំងស្រុង។ គោលដៅគឺរកតុល្យភាពដែលមានហេតុផល និងមានទំនួលខុសត្រូវ។

សង្គមដែលមានភាពចាស់ទុំ គឺសង្គមដែលមនុស្សចេះការពារសិទ្ធិ និងអនាគតរបស់ខ្លួន ខណៈពេលក៏គិតពីសុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃផងដែរ។ ការរីកចម្រើនពិតប្រាកដ មិនគួរវាស់ត្រឹមថា «ខ្ញុំបានអ្វី?» ប៉ុន្តែគួរសួរបន្ថែមថា «អ្វីដែលខ្ញុំបានធ្វើ បានជួយឬប៉ះពាល់ដល់អ្នកណាខ្លះ?»។ នៅពេលមនុស្សម្នាក់ៗចេះរកតុល្យភាពរវាងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន និងផលប្រយោជន៍រួម យើងអាចបង្កើតគ្រួសារ សហគមន៍ និងសង្គមកម្ពុជាដែលមានភាពយុត្តិធម៌ មានទំនុកចិត្ត និងរីកចម្រើនជាមួយគ្នាបានយូរអង្វែង។