ពលរដ្ឋ សហគមន៍ និងសង្គម៖ ពីការត្អូញត្អែរ ទៅការចូលរួមដោះស្រាយ

មនុស្សគ្រប់រូបតែងជួបបញ្ហា ហើយការមិនពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលមិនល្អ គឺជារឿងធម្មតា។ ប៉ុន្តែបញ្ហាកើតឡើងនៅពេលការត្អូញត្អែរក្លាយជាទម្លាប់ ហើយមនុស្សឈប់នៅត្រឹមការរិះគន់ដោយមិនចូលរួមធ្វើអ្វីសោះ។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា យើងអាចឃើញបញ្ហាជាច្រើននៅជុំវិញខ្លួន ដូចជា បរិស្ថាន អនាម័យ សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ការអប់រំ សេវាសហគមន៍ ឬការគ្រប់គ្រងរឿងតូចៗនៅមូលដ្ឋាន។ ជំនួសឱ្យការសួរតែថា «ហេតុអ្វីគេមិនធ្វើ?» យើងគួរបន្ថែមសំណួរថា «តើខ្ញុំអាចចូលរួមអ្វីបានខ្លះ?»។ សំណួរនេះជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការផ្លាស់ប្តូរពីអ្នកមើលបញ្ហា ទៅជាអ្នករួមចំណែកដោះស្រាយបញ្ហា។

ការចូលរួមដោះស្រាយ មិនមានន័យថា មនុស្សម្នាក់ត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាធំៗទាំងអស់នោះទេ។ វាអាចចាប់ផ្តើមពីការងារតូចៗដែលសមស្របនឹងតួនាទី និងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ បើឃើញបញ្ហាសំរាម អាចចាប់ផ្តើមពីការមិនបោះសំរាម និងជួយរៀបចំការសម្អាតជាមួយអ្នកជិតខាង។ បើឃើញព័ត៌មានមិនច្បាស់ អាចជួយពិនិត្យប្រភពមុនចែករំលែក។ បើឃើញបញ្ហានៅសាលារៀន ឬកន្លែងធ្វើការ អាចលើកយោបល់ដោយមានភស្តុតាង និងស្នើដំណោះស្រាយ។ ការផ្លាស់ប្តូរធំ មិនចាំបាច់ចាប់ផ្តើមពីគម្រោងធំនោះទេ ប៉ុន្តែអាចចាប់ផ្តើមពីមនុស្សម្នាក់ដែលសម្រេចចិត្តធ្វើអ្វីត្រឹមត្រូវមួយ។

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អ យើងក៏ត្រូវផ្លាស់ប្តូរពី «ការត្អូញត្អែរ» ទៅ «ការវិភាគ»។ មុននឹងស្នើអ្វីមួយ គួរសួរថា «បញ្ហាពិតប្រាកដជាអ្វី?» «អ្នកណារងផលប៉ះពាល់?» «មូលហេតុសំខាន់ៗមានអ្វីខ្លះ?» និង «តើដំណោះស្រាយណាអាចអនុវត្តបាន?»។ ការគិតបែបនេះជួយឱ្យយើងមិនរអ៊ូតាមអារម្មណ៍ ប៉ុន្តែអាចនាំការពិភាក្សាទៅរកដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង។ ជាពិសេស នៅក្នុងសហគមន៍ បញ្ហាមួយជាញឹកញាប់មិនអាចដោះស្រាយដោយមនុស្សម្នាក់បានទេ ដូច្នេះការសហការជាមួយអ្នកដទៃ ការចែករំលែកតួនាទី និងការស្តាប់អ្នករងផលប៉ះពាល់ គឺសំខាន់ណាស់។

ការចូលរួមក៏ត្រូវមានទំនួលខុសត្រូវ និងការគោរពដែរ។ ការចង់ឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ មិនមែនជាហេតុផលឱ្យប្រមាថអ្នកដទៃ ឬបង្កជម្លោះដោយមិនចាំបាច់នោះទេ។ យើងអាចលើកបញ្ហា ដោយប្រើទិន្នន័យ បទពិសោធន៍ និងការសន្ទនាដោយសុភាព។ នៅពេលមានមតិខុសគ្នា គួរស្វែងរកចំណុចរួម និងពិនិត្យថា តើគោលដៅដែលគ្រប់ភាគីចង់បានគឺអ្វី។ បើគោលដៅរួមគឺសហគមន៍ល្អ សុវត្ថិភាពល្អ ឬសេវាកាន់តែប្រសើរ ការពិភាក្សាគួរផ្តោតទៅលើវិធីសាស្ត្រដើម្បីទៅដល់គោលដៅនោះ មិនមែនការឈ្នះចាញ់គ្នាទេ។

សង្គមរីកចម្រើន មិនត្រូវការតែមនុស្សដែលចេះមើលឃើញបញ្ហាទេ ប៉ុន្តែត្រូវការមនុស្សដែលហ៊ានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាដោយមានគំនិត និងទំនួលខុសត្រូវ។ ការត្អូញត្អែរអាចបង្ហាញថា មានអ្វីមួយត្រូវកែលម្អ ប៉ុន្តែការចូលរួមទើបជាអ្វីដែលអាចបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរ។ បើមនុស្សម្នាក់ៗចាប់ផ្តើមពីរឿងដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន សហការជាមួយអ្នកដទៃ និងបន្តកែលម្អតាមលទ្ធផល នោះបញ្ហាតូចៗជាច្រើនអាចត្រូវបានដោះស្រាយជាបន្តបន្ទាប់។ ការផ្លាស់ប្តូរមិនចាំបាច់ចាប់ផ្តើមពី «អ្នកណាម្នាក់» ទេ—វាអាចចាប់ផ្តើមពីយើង។