ពលរដ្ឋ សហគមន៍ និងសង្គម៖ សង្គមល្អចាប់ផ្តើមពីមនុស្សដែលទទួលខុសត្រូវ

សង្គមល្អមិនកើតឡើងដោយសារមានច្បាប់ល្អ អ្នកដឹកនាំល្អ ឬស្ថាប័នល្អតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការមនុស្សដែលចេះទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លួនឯង គ្រួសារ ការងារ និងសហគមន៍ផងដែរ។ ជាញឹកញាប់ នៅពេលមានបញ្ហាសង្គម យើងងាយសួរថា «តើអ្នកណាត្រូវមកដោះស្រាយ?» ប៉ុន្តែមិនសូវសួរថា «តើខ្ញុំអាចរួមចំណែកអ្វីបានខ្លះ?»។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ការកសាងសង្គមដែលមានវិន័យ សុវត្ថិភាព អនាម័យ ការគោរពច្បាប់ និងការជួយគ្នា ត្រូវចាប់ផ្តើមពីអាកប្បកិរិយាប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ ការផ្លាស់ប្តូរធំៗក្នុងសង្គម ជាច្រើនចាប់ផ្តើមពីទម្លាប់តូចៗដែលមនុស្សជាច្រើនធ្វើបានជាប់លាប់។

ការទទួលខុសត្រូវ មានន័យថា យើងទទួលស្គាល់ថា សកម្មភាពរបស់ខ្លួនមានផលប៉ះពាល់លើអ្នកដទៃ។ ការបោះសំរាមមួយថង់មិនត្រឹមតែជារឿងរបស់បុគ្គលទេ ប៉ុន្តែអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពសហគមន៍។ ការមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍មិនមែនជាការប្រថុយរបស់ខ្លួនម្នាក់ឯងទេ ប៉ុន្តែអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ។ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ការប្រើពាក្យប្រមាថ ឬការមិនគោរពកាតព្វកិច្ចការងារ ក៏អាចបង្កផលប៉ះពាល់លើទំនុកចិត្ត និងគុណភាពនៃសង្គមដែរ។ មនុស្សដែលទទួលខុសត្រូវ គឺមនុស្សដែលគិតមុនធ្វើ និងសួរថា «អ្វីដែលខ្ញុំកំពុងធ្វើ នឹងប៉ះពាល់ដល់អ្នកណាខ្លះ?»។

យើងក៏ត្រូវប្រយ័ត្នចំពោះផ្នត់គំនិត «បញ្ហានេះមិនមែនជារឿងរបស់ខ្ញុំ»។ ប្រសិនបើអ្នកគ្រប់គ្នារង់ចាំឱ្យអ្នកដទៃចាប់ផ្តើម សហគមន៍នឹងពិបាករីកចម្រើន។ នៅពេលឃើញបញ្ហា យើងអាចចាប់ផ្តើមពីអ្វីដែលសមស្របនឹងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន៖ ផ្តល់ព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ ជួយរក្សាបរិស្ថាន គោរពសណ្តាប់ធ្នាប់ ចូលរួមការងារសហគមន៍ ឬលើកយោបល់ដោយសុភាពទៅកាន់អ្នកពាក់ព័ន្ធ។ ការចូលរួមមិនចាំបាច់មានទំហំធំទេ។ សកម្មភាពតូចដែលធ្វើដោយមនុស្សជាច្រើន អាចបង្កើតឥទ្ធិពលធំជាងការត្អូញត្អែរដែលគ្មានសកម្មភាព។

ទំនួលខុសត្រូវក៏មិនមានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវទទួលបន្ទុកគ្រប់យ៉ាងជំនួសស្ថាប័ន ឬអ្នកមានភារកិច្ចនោះទេ។ សង្គមដែលមានគុណភាព ត្រូវការទំនួលខុសត្រូវពីគ្រប់កម្រិត៖ បុគ្គលត្រូវទទួលខុសត្រូវលើសកម្មភាពរបស់ខ្លួន, សហគមន៍ត្រូវចេះសហការ, ស្ថាប័នត្រូវបំពេញតួនាទីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងអ្នកដឹកនាំត្រូវមានគណនេយ្យភាពចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន។ នៅពេលភាគីនីមួយៗមិនបន្ទោសគ្នា ប៉ុន្តែសួរថា «តើភារកិច្ចរបស់ខ្ញុំជាអ្វី?» នោះការដោះស្រាយបញ្ហានឹងមានភាពច្បាស់លាស់ និងមានឱកាសទទួលបានលទ្ធផលល្អជាងមុន។

សង្គមល្អចាប់ផ្តើមពីមនុស្សដែលមិនរង់ចាំឱ្យសង្គមល្អសិន ទើបខ្លួនធ្វើល្អ។ វាចាប់ផ្តើមពីមនុស្សដែលមានវិន័យ ស្មោះត្រង់ គោរពអ្នកដទៃ គោរពច្បាប់ បំពេញកាតព្វកិច្ច និងហ៊ានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាដែលខ្លួនអាចជួយបាន។ ប្រសិនបើគ្រួសារនីមួយៗបង្កើតមនុស្សដែលមានទំនួលខុសត្រូវ កន្លែងធ្វើការនីមួយៗមានមនុស្សដែលគោរពភារកិច្ច និងសហគមន៍នីមួយៗមានពលរដ្ឋដែលចេះសហការ សង្គមកម្ពុជាទាំងមូលក៏នឹងរឹងមាំតាមនោះដែរ។ ការផ្លាស់ប្តូរដែលយើងចង់ឃើញនៅជុំវិញខ្លួន គួរចាប់ផ្តើមពីសំណួរសាមញ្ញមួយថា៖ «ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំអាចទទួលខុសត្រូវ និងរួមចំណែកអ្វីបានខ្លះ?»