ការគិតជាមួយអ្នកដទៃ៖ មិនយល់ស្រប មិនមានន័យថាជាសត្រូវ

ក្នុងសង្គមមួយដែលមានមនុស្សច្រើនជំនាន់ បទពិសោធន៍ច្រើន មុខរបរច្រើន និងទស្សនៈច្រើន ការមិនយល់ស្របគ្នាគឺជារឿងធម្មតា។ មនុស្សពីរនាក់អាចស្រឡាញ់គ្រួសារ សហគមន៍ និងប្រទេសដូចគ្នា ប៉ុន្តែអាចមើលឃើញបញ្ហាមួយខុសគ្នា និងស្នើដំណោះស្រាយខុសគ្នា។ បញ្ហាកើតឡើងនៅពេលយើងបម្លែង «មតិខុសគ្នា» ទៅជា «សត្រូវ» ឬវាយតម្លៃតម្លៃរបស់មនុស្សម្នាក់តាមការយល់ស្របជាមួយយើងប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ដែលការពិភាក្សាក្នុងគ្រួសារ កន្លែងធ្វើការ សហគមន៍ និងបណ្តាញសង្គមកាន់តែទូលំទូលាយ ការរៀនរស់នៅជាមួយភាពខុសគ្នា គឺជាជំនាញសំខាន់សម្រាប់ការកសាងសង្គមដែលមានភាពចាស់ទុំ និងសហការគ្នាបានល្អ។

ពេលមានមនុស្សម្នាក់មិនយល់ស្របជាមួយយើង យើងមិនគួរប្រញាប់សន្និដ្ឋានថា គេមិនគោរពយើង ឬមានបំណងអាក្រក់នោះទេ។ មុនឆ្លើយតប គួរសួរថា «ហេតុអ្វីបានជាគាត់មើលឃើញបញ្ហាបែបនេះ?» «តើបទពិសោធន៍ ឬព័ត៌មានអ្វីធ្វើឱ្យគាត់មានទស្សនៈនេះ?» និង «តើមានចំណុចណាខ្លះដែលយើងយល់ស្របគ្នា?»។ សំណួរទាំងនេះជួយបម្លែងការប្រឈមមុខ ទៅជាការស្វែងយល់។ ការស្តាប់មតិខុសគ្នា មិនមានន័យថា យើងត្រូវទទួលយកមតិនោះទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែវាជួយឱ្យយើងយល់បញ្ហាបានទូលំទូលាយ និងពិនិត្យទស្សនៈរបស់ខ្លួនឯងបានកាន់តែច្បាស់។

ការពិភាក្សាដែលមានគុណភាព ត្រូវបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាង «មនុស្ស» និង «គំនិត»។ យើងអាចវិភាគ ឬជំទាស់នឹងគំនិតមួយ ដោយមិនចាំបាច់ប្រមាថម្ចាស់គំនិត។ ជំនួសឱ្យការនិយាយថា «អ្នកមិនយល់អ្វីទេ» គួរនិយាយថា «ខ្ញុំមើលឃើញចំណុចនេះខុសគ្នា ព្រោះ...»។ ជំនួសឱ្យការសួរថា «តើអ្នកនៅខាងណា?» គួរសួរថា «តើភស្តុតាង និងហេតុផលអ្វីគាំទ្រទស្សនៈនេះ?»។ វិធីបែបនេះអាចប្រើបានទាំងក្នុងថ្នាក់រៀន កន្លែងធ្វើការ ការប្រជុំសហគមន៍ និងការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាសាធារណៈ។ នៅពេលការពិភាក្សាផ្អែកលើបញ្ហា ហេតុផល និងភស្តុតាង វាអាចនាំទៅរកការរៀន និងដំណោះស្រាយ ជំនួសការបែកបាក់។

នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា យើងក៏គួរបណ្តុះវប្បធម៌ដែលមនុស្សអាចនិយាយថា «ខ្ញុំមិនយល់ស្រប ប៉ុន្តែខ្ញុំគោរពសិទ្ធិរបស់អ្នកក្នុងការបញ្ចេញមតិ»។ ការគោរពនេះត្រូវដើរជាមួយទំនួលខុសត្រូវ៖ មិនផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត មិនប្រើពាក្យប្រមាថ មិនបង្កការស្អប់ខ្ពើម និងមិនបង្ខំអ្នកដទៃឱ្យយល់ស្របតាមខ្លួន។ ពេលមានជម្លោះ គួរត្រឡប់មករកគោលដៅរួម ដូចជា ការដោះស្រាយបញ្ហា ការរក្សាទំនាក់ទំនងល្អ ឬការបង្កើតផលប្រយោជន៍សម្រាប់សហគមន៍។ ការស្វែងរកចំណុចរួម មិនមែនជាការលះបង់គោលការណ៍របស់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែជាវិធីធ្វើឱ្យភាពខុសគ្នាអាចរស់នៅជាមួយគ្នាបានដោយសន្តិវិធី។

សង្គមដែលរឹងមាំ មិនមែនជាសង្គមដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាគិតដូចគ្នានោះទេ ប៉ុន្តែជាសង្គមដែលមនុស្សអាចខុសគ្នា ហើយនៅតែស្តាប់ គោរព និងធ្វើការជាមួយគ្នាបាន។ ការរៀននិយាយថា «ខ្ញុំមិនយល់ស្របជាមួយគំនិតនេះ ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅតែអាចស្តាប់អ្នកបាន» គឺជាសញ្ញានៃភាពចាស់ទុំក្នុងការគិត។ នៅពេលមនុស្សចេះបំបែកមតិខុសគ្នាចេញពីអត្តសញ្ញាណ និងតម្លៃរបស់បុគ្គល យើងអាចបម្លែងភាពខុសគ្នាទៅជាឱកាសសម្រាប់រៀន បង្កើតគំនិតថ្មី និងសហការគ្នាដោះស្រាយបញ្ហារួមបានកាន់តែប្រសើរ។