កសាងមូលដ្ឋាននៃការគិត៖ ចេះសួរ គឺជាជំហានដំបូងនៃការចេះគិត

ការចេះសួរ គឺជាគ្រឹះសំខាន់មួយនៃការគិតប្រកបដោយគុណភាព។ មនុស្សដែលមិនសួរ ងាយទទួលយកអ្វីដែលបានឮ បានឃើញ ឬបានអាន ដោយមិនពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់។ ផ្ទុយទៅវិញ មនុស្សដែលចេះសួរ នឹងស្វែងរកមូលហេតុ ប្រភព ភស្តុតាង និងផលប៉ះពាល់ មុនបង្កើតការយល់ឃើញ ឬធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ដែលព័ត៌មានច្រើនចរាចរតាមបណ្តាញសង្គម ការសន្ទនាប្រចាំថ្ងៃ និងប្រភពផ្សេងៗ ការបណ្តុះទម្លាប់សួរសំណួរល្អ គឺជាជំនាញចាំបាច់សម្រាប់សិស្ស និស្សិត អ្នកធ្វើការ អ្នកដឹកនាំ និងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប។

សំណួរល្អ មិនមែនមានតែ «តើអ្វី?» ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរួមមាន «ហេតុអ្វី?» «ដោយរបៀបណា?» «មានភស្តុតាងអ្វី?» «អ្នកណាទទួលផល ឬរងផលប៉ះពាល់?» និង «តើមានជម្រើសផ្សេងទៀតដែរឬទេ?»។ សំណួរបែបនេះ ជួយឱ្យយើងមិនមើលបញ្ហាតែផ្នែកមួយ និងមិនប្រញាប់សន្និដ្ឋានតាមអារម្មណ៍។ ឧទាហរណ៍ ពេលឃើញព័ត៌មានមួយដែលធ្វើឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល យើងមិនគួរសួរតែ «តើព័ត៌មាននេះពិតឬអត់?» ទេ ប៉ុន្តែគួរសួរបន្ថែមថា «ប្រភពដើមនៅឯណា?» «មានទិន្នន័យគាំទ្រឬទេ?» និង «តើមានប្រភពឯករាជ្យផ្សេងទៀតបញ្ជាក់ដូចគ្នាឬទេ?»។ នេះជារបៀបបម្លែងការសង្ស័យទៅជាការស្វែងយល់ដោយមានប្រព័ន្ធ។

ការចេះសួរ ក៏ជួយអភិវឌ្ឍការរៀនសូត្រ និងការដោះស្រាយបញ្ហា។ នៅក្នុងសាលារៀន សិស្សដែលសួរថា «ហេតុអ្វីបានជាវាកើតឡើង?» នឹងរៀនបានជ្រៅជាងការចងចាំចម្លើយ។ នៅកន្លែងធ្វើការ ក្រុមដែលសួរថា «មូលហេតុពិតនៃបញ្ហានេះជាអ្វី?» នឹងមានឱកាសរកដំណោះស្រាយបានប្រសើរជាងការប្រញាប់ស្តីបន្ទោសបុគ្គល។ នៅក្នុងសហគមន៍ ការសួរថា «តើអ្នកណាកំពុងជួបបញ្ហា?» «មានភស្តុតាងអ្វី?» និង «ដំណោះស្រាយណាអាចអនុវត្តបាន?» ជួយបម្លែងការត្អូញត្អែរ ទៅជាការសន្ទនាដែលមានគោលដៅ និងអាចឈានទៅរកសកម្មភាពជាក់ស្តែង។

ទោះជាយ៉ាងណា ការសួរសំណួរមិនគួរត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្អាប់ ប្រមាថ ឬរកចំណុចចាញ់ឈ្នះជាមួយអ្នកដទៃទេ។ សំណួរដែលមានគុណភាព គួរតែមានគោលបំណងស្វែងយល់ និងធ្វើឱ្យបញ្ហាកាន់តែច្បាស់។ មុនសួរ គួរគិតថា «តើសំណួរនេះជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់ដែរឬទេ?» និង «តើវាជួយស្វែងរកដំណោះស្រាយ ឬគ្រាន់តែបង្កជម្លោះ?»។ ការសួរដោយគោរព និងស្តាប់ចម្លើយដោយបើកចិត្ត គឺជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌ពិភាក្សាដែលមានគុណភាព ទាំងក្នុងគ្រួសារ សាលារៀន កន្លែងធ្វើការ និងសង្គម។

មនុស្សដែលចេះសួរ មិនចាំបាច់ជាមនុស្សដែលមានចម្លើយគ្រប់យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែជាមនុស្សដែលដឹងថា តើត្រូវស្វែងរកចម្លើយដោយរបៀបណា។ ការគិតរីកចម្រើន ចាប់ផ្តើមពីការមិនខ្លាចនិយាយថា «ខ្ញុំមិនទាន់ដឹង» ហើយបន្តទៅកាន់សំណួរ «តើខ្ញុំអាចស្វែងយល់បន្ថែមដោយរបៀបណា?»។ ប្រសិនបើយើងបណ្តុះទម្លាប់សួរ ស្តាប់ ពិនិត្យ និងស្វែងរកភស្តុតាងជាប្រចាំ នោះយើងនឹងអាចសម្រេចចិត្តបានល្អជាងមុន ធ្វើការជាមួយអ្នកដទៃបានប្រសើរជាងមុន និងរួមចំណែកដល់សហគមន៍ និងសង្គមកម្ពុជាប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។